ABD’deki Tulane Üniversitesi tarafından yürütülen yeni bir araştırma, kahve tüketiminde yalnızca miktarın değil, tüketim zamanının da sağlık sonuçları üzerinde belirleyici olabileceğini ortaya koydu. Bulgulara göre, kahveyi sabah saatlerinde tüketen bireylerin, günün ilerleyen saatlerinde içenlere kıyasla kalp ve damar hastalıklarına bağlı ölüm riskinin daha düşük olduğu görüldü.
Araştırma, Tulane Üniversitesi Celia Scott Weatherhead Halk Sağlığı ve Tropikal Tıp Okulu’ndan Dr. Lu Qi liderliğinde yürütüldü ve sonuçları kısa süre önce Avrupa Kalp Dergisinde yayımlandı. Çalışma kapsamında, 1999–2018 yılları arasında ABD Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Anketi’ne katılan 40 binden fazla yetişkinin verileri analiz edildi.
Kahve kalp sağlığını olumlu etkiliyor
Katılımcılardan, en az bir gün boyunca tükettikleri yiyecek ve içecekleri —kahve dahil— ayrıntılı biçimde kaydetmeleri istendi. Ayrıca yaklaşık bin 500 kişiden oluşan bir alt grup, bir hafta boyunca beslenme alışkanlıklarını düzenli olarak belgeledi. Bu kapsamlı veri seti, kahve tüketiminin zamanlaması ile sağlık sonuçları arasındaki ilişkinin daha ayrıntılı incelenmesine olanak sağladı.
Kafeinsiz kahve hamilelikte ne kadar güvenli?
Analiz sonuçları, sabah saatlerinde kahve içen katılımcıların kardiyovasküler hastalıklara bağlı ölüm riskinin yüzde 31, tüm nedenlere bağlı ölüm riskinin ise yüzde 16 daha düşük olduğunu ortaya koydu. Bu etkinin, özellikle günde orta düzeyde ya da daha fazla kahve tüketen bireylerde daha belirgin olduğu; buna karşılık günde bir fincan veya daha az kahve içenlerde sınırlı kaldığı görüldü.
Sabah kahve içmek neden daha faydalı?
Araştırmacılara göre bu sorunun kesin yanıtı henüz net değil. Ancak Qi, geç saatlerde kahve tüketiminin uyku düzenini bozabileceğini gösteren önceki çalışmalara dikkat çekerek, bunun olası açıklamalardan biri olabileceğini belirtiyor.
Qi, “İnsan sağlığının, kardiyovasküler sağlık da dahil olmak üzere, vücudun sirkadiyen ritim düzenlemesiyle yakından ilişkili olduğu biliniyor” ifadelerini kullandı. Yemek ve içecek tüketiminin bu biyolojik saat için önemli zaman işaretlerinden biri olduğunu vurgulayan Qi, kahvenin bu sistem üzerindeki etkisine dikkat çekti.
“Kahve; uyku düzenini, melatonin ve kortizol gibi sirkadiyen ritimle ilişkili hormonları ve iltihaplanma belirteçlerini etkiliyor. Bu unsurların tümü ise kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı” diyen Qi, kahvenin yalnızca uyarıcı etkisiyle değil, hormonal ve metabolik süreçlerle de ilişkili olduğunun altını çizdi.
Önceki çalışmalara yeni bir boyut ekliyor
Kahve tüketiminin kan şekerini dengeleme ve zararlı lipitleri düşürme gibi kardiyovasküler faydaları daha önceki bilimsel çalışmalarla ortaya konmuştu.
Bu yeni araştırma ise, kahvenin ne zaman tüketildiğinin de en az ne kadar tüketildiği kadar önemli olabileceğini göstererek literatüre yeni bir boyut kazandırdı. Aynı zamanda çalışma, kahve tüketim zamanını inceleyen ilk büyük ölçekli araştırmalardan biri olma özelliği taşıyor.
Araştırma ne söylüyor, ne söylemiyor?
Araştırmacılar, bulguların önemli olmakla birlikte dikkatli yorumlanması gerektiğini vurguluyor. Çalışma gözlemsel nitelikte olduğu için, kahve tüketim zamanının doğrudan neden-sonuç ilişkisi kurduğu kesin olarak söylenemiyor.
Öte yandan, son yıllarda yapılan çalışmalar kahvenin sağlık üzerindeki etkilerinin farklı alanlarda da incelendiğini gösteriyor. Özellikle son iki yılda yayımlanan araştırmalar, düzenli kahve tüketiminin hareketsiz yaşam tarzının bazı olumsuz etkilerini kısmen hafifletebileceğine işaret ediyor. Ayrıca kafein tüketiminin damar sağlığını destekleyebileceği yönünde bulgular da bulunuyor.
Kahvenin kalp dışı sağlık etkilerine odaklanan çalışmalar da dikkat çekiyor. Örneğin Aralık 2024’te yayımlanan bir araştırma, kahve ve çay tüketiminin baş ve boyun kanseri gelişme riskinin daha düşük olmasıyla ilişkili olabileceğini ortaya koydu.
