Uykusuz kalan pek çok ebeveyn için birkaç saat kesintisiz uyuyabilme fikri adeta bir rüya gibidir. İşte bu noktada rüya öğünü ya da rüya beslenmesi olarak adlandırılan yöntem devreye girer. Bu yöntem, bebeğinizin gece öğünlerini kendi uyku düzeninizle senkronize etmeye yardımcı olabilir.
Rüya beslenmesi, bebeğinizi tamamen uyandırmadan, yarı uykulu hâlindeyken nazikçe emzirmeyi veya biberon vermeyi içerir. Ancak bebek kesinlikle beşikte ya da yatar pozisyondayken beslenmemelidir. Rüya beslenmesi de dahil olmak üzere tüm beslemeler sırasında bebek kucakta başı yüksekte olacak şekilde doyurulmalıdır.
Bebeğin kucağa alındığında hafif uyanması, rüya öğününün verilmesi için yeterlidir. Bu yazıda rüya öğününün ne zaman uygulanacağı, nasıl verileceği, hangi durumlarda işe yaradığı ve ne zaman artık gerekli olmadığı ele alınıyor.
Rüya öğünü ya da rüya beslenmesi nedir?
Rüya beslenmesi, bebeğin akşam yatışından birkaç saat sonra, genellikle ebeveynin kendi yatma saatinden hemen önce verilen uykulu bir emzirme ya da biberon öğünüdür. Bebeği gece uykusu sırasında beslemek için hafifçe uyandırmak, (kucağa alındığında bebek gözlerini açmasa da hafifçe uyanacaktır) ebeveynlerin gece boyunca yaşayacağı en uzun uyku aralığını, bebeğin uyku döngüsüyle eşleştirmeyi amaçlar.
Temel fikir, bebeğin normalde gece uyanacağı öğün saatini biraz öne çekmektir.
Rüya öğünü genellikle:
- Gece açlık nedeniyle uyanan,
- Yaklaşık 6 haftalıktan 10 aya kadar olan bebeklerde daha etkili olabilir.
Rüya öğünü nasıl verilir?
| Adım | Ne Yapmalısınız | Yararlı İpuçları |
|---|---|---|
| Nazikçe Uyandırın | Bebeğinizi uykulu ama tam uyanık değilken, sadece beslenecek kadar uyandırın. | Işıkları loş tutun, yavaş hareket edin ve sessiz olun. Kesinlikle gerekli değilse bez değiştirmeyi atlayın. |
| Besleyin (ve gerekirse gazını çıkarın) | Bebeğinizin işaretlerini takip ederek tam veya tama yakın bir beslenme sunun. | Beslenme süresi ve miktarı bebeğe göre değişir. Bebeğiniz genellikle gaz çıkarma ihtiyacı duyuyorsa çıkarın ve reflü söz konusuysa beslenme sonrası dik pozisyonda tutun. |
| Tekrar Uykuya Yatırın | Bebeğinizi sakin ve güvenli bir şekilde yatağına yatırın. | Yavaş hareketler kullanın, bebeğinizi sırtüstü pozisyonda yatırın ve ortamı olabildiğince normal uyku vakti rutinine benzetmeye çalışın. |
Adım 1: Bebeği nazikçe uyandırın
Bebeğiniz 1–3 saat uyuduktan sonra onu nazikçe uyandırmanız gerekir. Ailelerin en sık sorduğu sorulardan biri şudur: “Rüya beslenmesi için bebeğim ne kadar uyanık olmalı?”
İdeal olan, bebeğin yarı uykulu kalması ve yalnızca tam (ya da tama yakın) bir öğün alabilecek kadar uyanık olmasıdır.
Adım 2: Emzirin ve gazını çıkarın
Bu öğünde ne kadar süreyle ya da ne miktarda besleneceği bebeğe göre değişir. Emzirilen bebekler 5–10 dakika gibi kısa bir sürede de doyabilir, yarım saate kadar da emebilir. Emzirme için herkese uyan “sihirli” bir rüya öğünü süresi yoktur.
Biberonla beslenen bebeklerde de alınan miktar; bebeğin yaşı, kilosu ve son öğünden ne kadar zaman geçtiğine bağlı olarak değişir.
Gaz çıkarma konusunu atlamayın; gece gaz sancısını önlemek önemlidir. Her bebek her öğünden sonra gaz çıkarmaya ihtiyaç duymayabilir. Bebeğiniz genellikle öğün sonrası gaz çıkarıyorsa, onu tekrar yatağına yatırmadan önce bunu mutlaka yapın. Reflüsü olan ve öğün sonrası bir süre dik pozisyonda kalması gereken bebeklerde, bu ek süreyi rüya öğünü planınıza dahil edin.
Adım 3: Bebeği yeniden beşiğe koyun
Öğünden sonra amaç, bebeği tamamen uyanmadan kendi uyku alanına geri koymaktır. Bu her zaman kolay olmayabilir; ancak pratik ve sabırla mümkün olur.
Bebeği yatağına yatırırken yavaş ve sakin hareketler kullanın. Güvenli uyku kurallarına uyarak bebeğinizi sırtüstü yatırın. Eğer tamamen uyanırsa, ideal olan; gecenin başında uykuya daldığı aynı şekilde yeniden uykuya geçebilmesidir.
Rüya beslenmesi için ipuçları
- Işıkları kapalı tutun ya da çok loş kullanın.
- Sıkıcı olun! Konuşmamaya, etrafta dolaşmamaya ve gürültü yapmamaya çalışın.
- Bebeğinizi beşik ya da sepetteki yatağından alırken yavaş ve kontrollü hareket edin.
- Zorunlu olmadıkça alt değiştirmeyin. Alt değişimi bebeği tamamen uyandırabilir
İki rüya beslenmesi yapılabilir mi?
Bazı ebeveynler gece geç saatlere kadar uyanık olabilir ve bu nedenle bebeğe iki rüya öğünü vermeyi düşünebilir. Eğer geç yatıyorsanız, uykuya geçmeden önce bebeğinize yaklaşık iki saat arayla iki öğün sunmak bazı aileler için işe yarayabilir. Bu durum genellikle:
-
İlk rüya öğününün 21.30–22.00 civarında,
-
İkinci rüya öğününün ise gece yarısına yakın bir saatte verilmesi şeklinde olur.
Ancak en yaygın uygulama, ebeveynin kendi yatma saatinden önce tek bir rüya öğünü vermektir. Uyku düzeninize uymuyorsa, kendinizi ikinci bir rüya öğünü eklemek zorunda hissetmeyin.
Bazı bebeklerde rüya beslenmesi gecede bir ya da iki kez yapılsa bile, çok geç saatlerde uygulandığında istenilen sonucu vermeyebilir.
Rüya beslenmesi hangi aylarda yapılabilir?
Ebeveynler rüya beslenmesi farklı zamanlarda uygulamaya başlayabilir. Bu öğün için “doğru” tek bir yaş yoktur; ancak bazı aileler yenidoğan döneminin tamamlanmasını beklemeyi tercih eder.
Rüya öğünü en sık:
-
6 haftalık ile 10 aylık bebeklerde kullanılır.
Katı gıdaya geçmiş olan birçok büyük bebek (özellikle anne sütü alanlar), gece boyunca 10–12 saat öğün almadan uyuyabilir. Ancak her bebek bu kadar uzun süre aç kalmaya hazır olmayabilir.
Çoğu bebek 10 aylıkken gece öğününü bırakmaya hazır hâle gelse de, bazı bebekler 12’nci aya kadar gecede en az bir öğüne ihtiyaç duyabilir. Bu durum bebeğin gelişimine, beslenme düzenine ve bireysel ihtiyaçlarına bağlıdır. Bu konuda bebeğin gelişimini takip eden doktorun tavsiyelerine uyulmalıdır.
Ağlatmadan uyku eğitimi nasıl verilir?
Eğer bebek gece beslenmesine ihtiyaç duymuyorsa ve geceyi uyanmadan geçirebiliyorsa rüya beslenmesi de en geç 10’uncu ayın ardından bırakılmalıdır. Zira bu öğün, bebeğin ihtiyaç duyduğu uykunun bölünmesine sebep olur.
Rüya beslenmesi her bebekte işe yarar mı?
Rüya beslenmesi her aile ya da her bebek için ideal bir çözüm olmayabilir. Ayrıca ilk gece denendiğinde hemen sonuç vermeyebilir. Rüya öğününü en az bir hafta denemek önerilir; çünkü gece öğünlerinin yer değiştirmesi zaman alabilir.
Ayrıca şu faktörler uykuyu etkileyebilir:
-
Büyüme atakları ve sık beslenme dönemleri
-
Hastalık
-
Gelişimsel dönüm noktaları
-
Uykuya dalma alışkanlıkları
Eğer bebek açlık nedeniyle değil, uykuya dalarken dış yardıma alıştığı için uyanıyorsa, bu saatlerde verilen bir rüya öğünü uykuyu iyileştirmeyebilir. Örneğin, 4 aydan büyük bir bebek yalnızca beslenerek uykuya dalabiliyorsa, gece uyandığında da aç olmasa bile yeniden öğün isteyebilir. Böyle durumlarda rüya öğünü genellikle etkili olmaz.
Rüya beslenmesi için pratik ipuçları
Bebek öğün alacak kadar uyanmıyorsa: Nazik dokunuşlar ve sakin bir sesle bebeği hafifçe uyandırmayı deneyin. Yenidoğanlarda kısa süreli olarak kundak açmak da işe yarayabilir (öğün sonunda tekrar kundaklayın).
Rüya öğünü sırasında kaka yaparsa: Altını değiştirin ve ardından uykuya geçişi desteklemek için yatma rutininin son adımlarını yeniden uygulayın (kundak/uyku tulumu, ninni, yatağa yatırma).
Bebek tamamen uyanırsa: Yatma rutininin son bölümünü yeniden uygulayın (kucağa alma, hafif sallama, ninni) ve ardından bebeği tekrar uyku alanına yerleştirin.
Rüya beslenmesinin artıları ve eksileri
| Rüya Beslenmesinin Artıları | Rüya Beslenmesinin Eksileri |
|---|---|
| Gece öğünlerini ebeveynin uyku saatleriyle daha uyumlu hâle getirebilir | Bazı aileler daha doğal ve bebeğin sinyallerine dayalı bir öğün düzenini tercih edebilir |
| Ebeveynlerin kendilerini daha dinlenmiş hissetmesine yardımcı olur | Bazı bebekleri hafifçe uyandırmak zor olabilir |
| Emziren ebeveynin süt üretimini destekleyebilir ve gece uykusu öncesi rahatlama sağlayabilir | Bebek tamamen uyanabilir ve yeniden uykuya dalmak için yardıma ihtiyaç duyabilir |
| Bebeğin günlük yeterli kalori almasına katkı sağlar | Uykuya yardım edilerek tekrar yatırılan bebeklerde “yardımla uykuya dalma” alışkanlığı gelişebilir ya da sürebilir |
| Daha öngörülebilir bir gece düzeni oluşturabilir | Bazı ebeveynler kendileri için daha erken bir yatma saatini tercih edebilir |
Rüya beslenmesi ne zaman bırakılmalı?
Bu ögünü bırakmak ya da kademeli olarak sonlandırmak için en uygun zaman, birkaç faktöre bağlıdır. Karar verirken şu noktalar göz önünde bulundurulmalıdır:
-
Bebeğin gün içinde aldığı toplam kalori ve öğün düzeni
-
Ebeveyn olarak bu gece öğününü bırakmaya ne kadar hazır olduğunuz
-
Bebeğin gece uyanmalarının gerçek açlıktan mı yoksa uykuya dalma alışkanlıklarından mı kaynaklandığı
-
Rüya beslenmesinin bebeğinizin gece uykusunu gerçekten iyileştirip iyileştirmediği
Rüya beslenmesini kademeli bırakma
Aile hazır olduğunda, bebeği bu öğün için uyandırmayı bırakabilir ve acıktığında kendiliğinden uyanmasına izin verebilir.
Bir diğer yöntem ise rüya öğününü kademeli olarak azaltmaktır. Örneğin:
-
Emziren ebeveynler, her gece emzirme süresini birkaç dakika kısaltabilir.
-
Mama ile beslenen bebeklerde ise biberondaki mama miktarı her gece 30–60 ml (yaklaşık 1–2 ons) azaltılabilir.
Bu yaklaşım, bebeğin gece beslenmesine olan ihtiyacını daha yumuşak bir geçişle sonlandırmaya yardımcı olur.
Özet
-
Rüya beslenmesi, ebeveyn uyumadan hemen önce, bebeğe yarı uykulu hâlde verilen geç saat öğünüdür.
-
Rüya öğünü farklı zamanlarda uygulanabilir; kesin bir başlangıç yaşı yoktur. Yenidoğan döneminde başlanabileceği gibi, birçok aile bebeğin biraz büyümesini tercih eder.
-
Rüya öğününü bırakma kararı; öğünün ne kadar işe yaradığına, gündüz alınan kalori miktarına ve bebeğin gece uyanmalarının açlık mı yoksa uyku alışkanlıkları mı olduğuna bağlıdır.
Rüya beslenmesi: Sık sorulan sorular
Rüya beslenmesi bizim için uygun mu? 10 aylık ve daha küçük bebeklerde, gece uyanmalarının nedeni açlık ise (bu durum sabah çok erken uyanmalar şeklinde de görülebilir), rüya öğünü denenebilir.
Amaç, gece beslenmesini biraz öne çekerek bebeğin en uzun uyku dilimini ebeveynin kendi yatma saatine denk getirmektir. Böylece bebeğiniz yeniden uyanmadan önce siz de birkaç saat kesintisiz uyuyabilirsiniz.
Rüya beslenmesi işe yarar mı? Bazı aileler için rüya beslenmesi gece uykusunu belirgin şekilde uzatırken, bazıları için çok faydalı olmayabilir.
Uzmanlara göre, bebeğin gece uyanmaları açlıktan değil; uykuya dalarken dış yardıma alışma (uykuya dalma bağımlılığı) ya da yaşına uygun olmayan bir uyku programından kaynaklanıyorsa, rüya beslenmesi genellikle uyku kalitesini artırmaz.
Yine de, rüya beslenmesinin aileniz için işe yarayıp yaramadığını anlamanın en iyi yolu, birkaç gece boyunca tutarlı şekilde denemektir.
Rüya beslenmesi için ideal saat nedir? Rüya öğünü için en uygun zaman, ebeveynin yatma saatinden hemen öncedir. Bu saat genellikle 21.00 ile 24.00 arasına denk gelir. Ancak bazı bebeklerde çok geç saatte yapılan rüya beslenmesi işe yaramayabilir.
Rüya beslenmesi süt üretimimi azaltır mı? Hayır. Aksine, gece geç saatlerde yapılan ek bir öğün, vücuda süt üretmesi yönünde sinyal gönderir. Bu nedenle rüya öğünü, anne sütü üretimini destekleyebilir ve bazı annelerde süt miktarının artmasına yardımcı olabilir.
Bebeğimin reflüsü varsa rüya öğünü verebilir miyim? Evet, ancak dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır. Reflüsü olan bebeklerin, bir öğünden sonra 10–30 dakika dik pozisyonda tutulması gerekebilir. Bebeğiniz beslenme sonrası dik tutulmaya ihtiyaç duyuyorsa, rüya öğününü planlarken bu ek süreyi mutlaka hesaba katmalısınız.
Mama ile rüya öğünü yapılabilir mi? Evet. Rüya öğünü hem anne sütüyle hem de mama ile uygulanabilir.
Bebeği gece uyandırarak beslenmek doğru mu? Ebeveynin yatma saatinden hemen önce yapılan rüya öğünü, bazı ailelerde gece uykusunu ebeveynle senkronize etmeye yardımcı olabilir. Bebek, ebeveyn yatmadan hemen önce beslendiğinde, her iki taraf da birlikte daha uzun bir uyku aralığı yakalayabilir.
Bu yöntem özellikle bebeğin gece uyanmalarının nedeni açlık ise faydalı olabilir. Ancak gece uyanmaları açlıktan değil; uykuya dalma alışkanlıkları gibi başka nedenlerden kaynaklanıyorsa, bebeği uyandırarak beslenmek genellikle uykuyu uzatmaz.
Rüya beslenmesi sabah erken uyanmaya neden olur mu? Ebeveyn yatmadan önce verilen bir rüya öğünü, genellikle sabah erken uyanmaların doğrudan nedeni değildir. Ancak bazı bebekler, rüya öğünü verilse bile sabahın erken saatlerinde (özellikle 03.00–05.00 arası) ek bir öğüne ihtiyaç duymaya devam edebilir.
Rüya beslenmesi gece uyanmalarını azaltır mı? Evet, bazı durumlarda azaltabilir. Ebeveyn yatmadan önce verilen ek bir gece öğünü, bebeğin daha uzun süre kesintisiz uyumasını sağlayabilir. Bu yöntem özellikle bebeğin normalde gece ortasında açlıktan uyanacağı durumlarda daha etkilidir.
