Beynin gelişiminin 25 yaşında tamamlandığı miti, yeni araştırmalarla çürütüldü. Bilim insanları, gerçeğin çok daha karmaşık olduğunu belirtiyor.
Yakın zamanda yapılan büyük ölçekli bir çalışmada, beyaz madde topolojisi üzerinden beyin ağlarının verimliliği değerlendirildi. Beyaz madde, beynin farklı bölgelerini ve omuriliği birbirine bağlayan uzun sinir liflerinden oluşuyor ve elektrik sinyallerinin iletimini sağlıyor.
Araştırmacılar, bebeklikten 90 yaşına kadar 4 bin 200’den fazla kişinin beyin taramalarını inceledi. Sonuçlar, beyin gelişiminde birden fazla kritik dönem olduğunu ve bunlardan birinin 9 ile 32 yaş arası olduğunu gösterdi. Bilim insanları bu dönemi “beyin ergenliği” olarak adlandırıyor.
Yetişkin biri için beyninin hâlâ “ergen” olarak tanımlanması tuhaf gelebilir. Ancak bu kavram, beynin hâlâ önemli yapısal değişimler geçirdiğini ifade ediyor.
Uzmanlara göre frontal lobun 25 yaşında gelişimini tamamladığı fikri, psikoloji ve sinirbilimde yaygın ama hatalı bir inanış. Gerçek bilimsel bulgulara dayansa da, bu fikir çok daha uzun ve karmaşık bir sürecin aşırı basitleştirilmiş bir yorumu.
Beyin İnşaatı: Ayırma ve birleştirme dengesi
Araştırmaya göre bu dönemde beyin iki temel süreci dengeliyor: ayrışma ve birleştirme. Ayrışma, benzer düşüncelerden oluşan “mahalleler” kurmak anlamına geliyor. Birleştirme ise bu mahalleleri birbirine bağlayan “otoyollar” inşa etmek gibi düşünülebilir.
Bu yapının ancak 30’lu yaşların başında istikrarlı bir ‘yetişkin beyin’ modeline kavuştuğu görülüyor.
Beyin yaşam boyu değişebilir olsa da 9–32 yaş arası, yapısal gelişim için en verimli dönemlerden biri olarak öne çıkıyor.
Beyni desteklemenin yolları
Araştırmalar, yüksek yoğunluklu aerobik egzersiz, yeni bir dil öğrenme ve satranç gibi zihinsel olarak zorlayıcı hobilerin, beynin nöroplastisite kapasitesini artırabildiğini gösteriyor. Buna karşılık kronik stres, bu süreci olumsuz etkiliyor. Uzmanlara göre, 30’lu yaşlarda yüksek performanslı bir beyin için 20’li yaşlar önemli bir yatırım dönemi. Ancak başlamak için hiçbir zaman geç değil.
